Endometriose en seksualiteit

Externe hulp en Ondersteuning

Als bovenstaande onvoldoende helpt of als u graag een steuntje in de rug heeft zoek dan hulp.

Gynaecoloog

Bij endometriose is een gynaecoloog met als specialisatie endometriose vaak het eerste aanspreekpunt. Hoewel niet iedere gynaecoloog even gemakkelijk over seksualiteit praat zijn er zeker endometriose specialisten die u goed kunnen helpen bij seksuele klachten door endometriose. Indien u nu nog behandeld wordt via de huisarts raden we u aan om een verwijzing naar een gynaecoloog met specialisatie endometriose te vragen omdat zij meer specialistische kennis hebben over endometrioseklachten en seksuele klachten.

Seksuoloog

Negatieve ervaringen, remmende gedachten, spanning, stress, angst, vermoeidheid en pijnklachten kunnen het ontstaan van seksuele opwinding flink in de weg zitten. Vaak zijn deze moeilijk zelf op te lossen. Komt u er niet uit? Zoek dan hulp bij een seksuoloog.

Seksuoloog is een vrijgevestigd beroep, dit betekend dat iedereen (ook mensen zonder scholing) zich seksuoloog kan noemen. Gelukkig kunnen behandelaars die de tweejarige opleiding seksuologie gevolgd hebben zich registreren bij de Nederlandse Wetenschappelijke Vereniging voor Seksuologie (NVVS). Door deze registratie weet u dat deze behandelaars voldoende scholing hebben en zich moeten houden aan de beroepscode NVVS voor een zorgvuldige behandeling en bejegening van patiënten. Dit wil niet zeggen dat seksuologen die er voor kiezen zich niet bij de NVVS aan te sluiten geen kundige seksuologen zijn, maar daar is geen toezicht op.

Verschil arts-seksuoloog en psycholoog-seksuoloog

Artsen, psychologen, psychotherapeuten en psychiaters kunnen de opleiding seksuologie volgen. Door gemengde groepen tijdens de opleiding is de kennis van alle seksuologen aan het einde van de opleiding redelijk gelijk, maar de aanpak kan onderling verschillen. Arts-seksuologen mogen lichamelijk behandelen en lichamelijk onderzoek doen, andere seksuologen niet.

Polikliniek seksuologie

Academische ziekenhuizen hebben een polikliniek seksuologie. Hier werken artsen en seksuologen samen. Ook is er meer ervaring met de combinatie seksualiteit en gezondheidsklachten dan bij een seksuoloog. Indien het voor u mogelijk is om naar een polikliniek seksuologie te gaan dan raden we dat ten zeerste aan omdat dan alle aspecten tegelijk bekeken/ behandeld kunnen worden.

Intake

Bij de eerste afspraak zal de seksuoloog verschillende vragen stellen om inzicht te krijgen in uw klachten. Denk aan vragen over:

• De klacht.
• Persoonlijke situatie (gezin en werk).
• Huidige relatie en eerdere relaties.
• Uw seksuele ontwikkeling.
• Eerdere positieve en negatieve seksuele ervaringen.
• Welke “opvoedingsboodschappen over seksualiteit” u meekreeg van ouders, school of omgeving.
• Lichamelijke gezondheid en psychisch welbevinden.
• Vermogen tot ontspannen.
• Eerdere behandelingen.

Na de intake volgt een behandelplan. Er wordt meestal in overleg besloten welke vorm van therapie het beste resultaat zal opleveren.

Verschillende behandelingen

Veel seksuologen gebruiken een zogenaamde vierhoeksbenadering waarbij ze kijken naar:

• De fysieke kant.
• De psychische kant.
• De relationele kant.
• De seks zelf.

Denk hierbij aan de volgende onderdelen.

• Bespreken van negatieve en remmende gedachten over seksualiteit en deze ombuigen naar iets positiefs.
• Gesprekken over huidig seksleven. Bent u tevreden met uw huidige seksleven, hebt u plezier?
• Gesprekken over seks in het algemeen.
• Gesprekken over uw kijk op uw lichaam.
• Praten over uw gehele gevoelsleven.
• Bespreken van uw huidige relatie en eventuele relatieproblemen.
• De dynamiek tussen u en uw partner, wat zijn voor jullie individueel belangrijke aspecten binnen de relatie.
• Op relationeel vlak, bij intimiteit en seksualiteit kijken of er iets prettiger kan en kijken hoe de relatie ondersteunend kan werken om problemen op te lossen.
• Uitleg over seksuele opwinding.
• Tips voor seksuele beleving individueel en met partner.
• Tips om libido te verhogen.
• Uitleg over anatomie en werking van geslachtsorganen.
• Leren genuanceerder te voelen (minder alert zijn op pijn).
• Zorgen voor voldoende ontspanning.

Hier kan uw partner ook bij betrokken worden.

Kosten en behandelduur

U kunt zonder verwijzing terecht bij de meeste seksuologen. Seksuologen die bij de polikliniek seksuologie werken en seksuologen die onder de afdeling gynaecologie vallen worden uit de basisverzekering vergoed, hiervoor hebt u wel een verwijzing nodig. Voor een overzicht zie https://www.nvvs.info/clienten/vergoedingen. Daarnaast zijn er veel seksuologen die ook andere registraties en specialismen hebben waardoor u aanspraak kan maken op vergoeding. Bespreek dit van te voren met de behandelaar.

Bekkenfysiotherapeut

Een bekkenfysiotherapeut kijkt hoe de verschillende functies in het buik en bekkengebied weer geoptimaliseerd kunnen worden, denk aan goede plas en poep houding, ontspannen bekkenbodem wanneer nodig, goede ademhaling zodat de organen gemasseerd worden, soepel maken bekkengebied en op de juiste manier leren bewegen.

De bekkenfysiotherapeut maakt u door middel van oefeningen en uitleg bewust van uw onderlichaam en de spierspanning van uw bekkenbodem zodat de bekkenbodemfunctie zich kan herstellen. U leert de spieren van de bekkenbodem te ontspannen en controleren. Ook krijgt u uitleg over de werking van bekkenbodemspieren en lichamelijke veranderingen tijdens seksuele opwinding. Bekkenfysiotherapeuten hebben geen scholing gehad in seksuele klachten, tenzij ze hier later aanvullende scholing voor volgen. Wij adviseren daarom een bekkenfysiotherapeut met extra scholing te zoeken op het gebied van seksualiteit en of pijn.

Intake

Bij de eerste afspraak zal de bekkenfysiotherapeut vragen stellen om inzicht te krijgen in de klachten en uit te sluiten dat er geen andere aandoeningen zijn. Verwacht vragen zoals:

• Welke klachten zijn er precies?
• Wanneer zijn deze klachten ontstaan?
• Wanneer hebt u er last van?
• Hoe is de stoelgang?

Sommige bekkenfysiotherapeuten doen tijdens de intake ook een lichamelijk onderzoek, anderen op een later moment. Als u in het verleden te maken hebt gehad met seksueel misbruik zal hier tijdens het onderzoek en de behandeling rekening mee gehouden worden. Na de intake bepaalt u samen met de therapeut een hulpvraag en behandeldoel.

Lichamelijk onderzoek

Alleen geregistreerde bekkenfysiotherapeuten en artsen mogen lichamelijk onderzoek doen. Gewone fysiotherapeuten en bekkenoefentherapeuten mogen dit niet. Elke bekkenfysiotherapeut staat ingeschreven in het kwaliteitsregister van het KNGF of Keurmerk fysiotherapie.

Het lichamelijke onderzoek kan zowel inwendig als uitwendig en is anders dan het onderzoek van een huisarts of gynaecoloog. De bekkenfysiotherapeut kijkt vooral naar het functioneren van bekken, bekkenbanden en bekkenbodem. Hierbij controleert ze spierspanning (eventueel met behulp van een speciale ballon), spierfunctie en kijkt ze naar lichamelijke problemen (bijvoorbeeld pijnlijke plekjes).

Omdat bekkenklachten kunnen ontstaan door een te hoge of lage buikdruk (de druk die heerst in de buikholte) wordt deze vaak ook onderzocht. De buikdruk wordt geregeld door buikspieren, middenrif en bekkenbodem samen.

De behandeling

Afhankelijk van klachten, hulpvraag en behandeldoel bestaat de behandeling uit een aantal van onderstaande opties:

• Ontspanningsoefeningen.
• Ademhalingsoefeningen, eventueel in combinatie met het aan en ontspannen van bekkenbodem.
• Bewustwordingsoefeningen, deze maken u bewust van spanning in de bekkenbodemspieren.
• Het aanspannen en ontspannen van bekkenbodemspieren. Hierdoor kunt u de bekkenbodem bewust aan- en ontspannen en krijgt u controle over deze spieren.
• Massage door de bekkenfysiotherapeut om spieren wat op te rekken en daardoor te ontspannen.
• Zelfmassage, eventueel met behulp van een fitnessbal om spieren losser te maken.
• Myofeedback/biofeedback om spanning te meten. U ziet de spanning op een beeldscherm en ziet daardoor wat er gebeurd als u denkt dat u ontspant (soms is er dan nog heel veel spanning).
• Oefeningen om spieren in buik, rug of bekken te trainen.

Daarnaast krijgt u uitleg over:

• Anatomie en fysiologie van seks (wat er lichamelijk verandert tijdens seksuele opwinding).
• Wat er lichamelijk nodig is voor plezierige seks.
• De werking van bekkenbodemspieren.
• Goede toilethouding en geschikte houdingen tijdens gemeenschap.

Tussen de behandelingen door is er thuis tijd nodig om zelf te oefenen.

Bekkenfysiotherapeuten met extra seksuele scholing

Het is voor bekkenfysiotherapeuten mogelijk extra scholing op seksueel vlak te volgen met de post-hbo opleiding seksuologie. Hierna kunnen therapeuten de aantekening seksuologie bij de NVVS aanvragen. Therapeuten met deze opleiding hebben basiskennis over seksuologische problemen en kunnen daardoor beter adviseren, verhelderen en doorverwijzen. Bekkenfysiotherapeuten met deze opleiding hebben een uitgebreidere aanpak dan andere bekkenfysiotherapeuten al kan dit onderling nog verschillen.

Daarnaast kunnen bekkenfysiotherapeuten de opleiding consulent seksuele gezondheid volgen. Deze opleiding is uitgebreider dan de opleiding seksuologie. Consulenten kunnen in gaan op de lichamelijke en psychosociale aspecten van seksualiteit. Een consulent seksuele gezondheid kan helpen wanneer de stap naar een seksuoloog te groot of niet nodig is. Als er psychische of relationele problemen meespelen die nog onvoldoende in kaart zijn gebracht, kan een consulent deze niet diagnosticeren of behandelen.

Kijk op https://www.nvvs.info/clienten/zoek-een-seksuoloog voor bekkenfysiotherapeuten met aantekening seksuologie of de opleiding consulent seksuele gezondheid. Helaas staan veel bekkenfysiotherapeuten met extra seksuologische scholing niet in dit overzicht doordat voor registratie betaald moet worden.

Verwijzingen en kosten

U kunt zonder verwijzing terecht bij een bekkenfysiotherapeut. Bij een aanvullende verzekering met fysiotherapie krijgt u bekkenfysiotherapie vergoed. Als uw verzekering geen contract heeft met de bekkenfysiotherapeut kan het zijn dat u moet bijbetalen.